Wanneer gaat de board digitale transformatie aansturen?

Auteur: Karin Zwiggelaar.

Drie jaar geleden schreef ik een blog met de titel “het wordt tijd dat de board digitale transformatie gaat aansturen“. Over digitale kennis en vaardigheden van de board en de manier waarop de board met inzet van ICT om zou moeten gaan in een tijdperk waarin er een strategie in een toenemend digitale wereld moet worden uitgezet. De conclusie was dat de board nog te vaak niets heeft met technologie en digitale strategie.

Dat beeld van 2019 werd ook bevestigd door het onderzoek “Nulmeting digitale transformatie in boardrooms in Nederland”, een onderzoek in opdracht van Nationaal Register, Nederland ICT en VNO-NCW (14 maart 2019). Nu, drie jaar later, is er een update van dit onderzoek verschenen: “1-meting digitale transformatie in boardrooms in Nederland” (april 2022). Is er in de afgelopen drie jaar iets veranderd? Op de belangrijkste highlights ga ik hierna in.

Belangrijkste veranderingen en bevindingen

Wat is er inmiddels veranderd in de boardrooms qua kennis van, en oog voor, niet alleen de risico’s, maar ook de kansen die digitale technologie en digitalisering bieden? Niet zoveel. Er wordt door toezichthouders nog steeds te vaak in (bedrijfs-)risico’s gedacht en minder in kansen en nieuwe mogelijkheden. De tendens is dus helaas dat digitalisering nog steeds te weinig in het kader van de strategie wordt geagendeerd. De expertise van de RvC en RvT zelf is op dit punt vaak onvoldoende. Dat moet en kan ook echt anders. Er moet relevante expertise aan de RvC en RvT worden toegevoegd. Ook de boards zelf moeten zich regelmatig verdiepen in de steeds veranderende vraagstukken van de digitale wereld en desgewenst daarvoor een opleidingsprogramma volgen.

“De conclusie dat digitale transformatie in de boardroom niet voor vol wordt aangezien lijkt nog steeds onverkort overeind te staan.”

Enkele bevindingen:

  • Van de 234 respondenten vindt net iets meer dan de helft dat ICT “erg belangrijk” is voor de core business van de eigen organisatie. 24% geeft zelfs aan dat de eigen organisatie “totaal afhankelijk” is van ICT. Respondenten uit de private sector geven vaker relatief vaker dan respondenten uit de (semi)private sector aan dat hun organisatie “totaal afhankelijk” is van ICT (32,6% t.o.v. 18,4%).
  • Nog steeds wordt het strategisch potentieel van ICT behoorlijk onderschat en nog teveel in operationele mogelijkheden gedacht.
  • Trends waar veel aandacht aan wordt besteed in boardrooms zijn cybersecurity, big data, algoritmes, machine learning en AI. In 2019 werd daarnaast ook cloud computing en IoT genoemd.
  • Kennis van ICT zit vooral bij het hoger kader (50,6%), directie (50%) en het middenkader (45,3%). Dit komt overeen met de meting van 2019.
  • De meerderheid (93,6%) geeft aan een beeld te hebben wat digitale transformatie voor de organisatie kan beteken, maar wel in grote lijnen. 61,8% acht de eigen organisatie in staat om de slag van denken naar doen te kunnen maken. Dat betekent ook dat een groot deel hiertoe nog niet in staat is en nog veel werk heeft te verzetten.
  • 63% van de respondenten acht zich afhankelijk van externe expertise omdat deze intern niet voorhanden is. Dit komt overeen met de meting van 2019.
  • Er bestaan aanzienlijke zorgen binnen bestuur en RvC/RvT over het eigen kennisniveau ten aanzien van de inzet van technologie. Daardoor is men vaak niet in staat om het gesprek aan te gaan met eigen bestuur en management. 60,4% van de respondenten ziet dit probleem in de praktijk, tegenover 28,4% die dit probleem niet ziet. Dit is overigens een daling ten opzichte van de vorige meting en lijkt er in ieder geval sprake van een iets positiever beeld. In 2019 was in slechts weinig gevallen kennis en expertise breed binnen de boardroom aanwezig. In de meerderheid van de gevallen lag deze kennis slechts bij één persoon en bij een kwart van de gevallen was deze geheel afwezig.

Wat zijn de belangrijkste aanbevelingen?

De belangrijkste aanbevelingen uit de 1-meting hebben veel overlap met de nulmeting van 2019 en sluiten direct aan op de belangrijkste bevindingen uit de 1-meting.

1. Zorg voor meer diversiteit in achtergrond van boardleden

2. Stuur op het strategisch belang van digitalisering

3. Kennis en ervaring met ICT: blijf het kennisniveau verbreden en verdiepen

4. Bepaal de (mogelijke) impact van digitale transformatie op de eigen organisatie, formuleer een visie en trek goede mensen aan

5. Het helpt om een CIO of CDO te hebben.

6. Waak voor zelfoverschatting in de board en bouw ‘know how’ op.

7. Verklein de afhankelijkheid van externe expertise voor strategische besluitvorming.

8. Geef digitale transformatie een vaste plek op de agenda.

9. Vergroot de kennis en expertise binnen de boardroom

Conclusies

De conclusie dat digitale transformatie in de boardroom niet voor vol wordt aangezien lijkt nog steeds onverkort overeind te staan. Er lijkt nauwelijks iets veranderd in tegenstelling tot de razendsnelle ontwikkeling van technologie en digitalisering en ondanks de coronacrisis. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het strategisch potentieel van ICT nog steeds wordt onderschat, terwijl de kansen en (security-)bedreigingen nog steeds toenemen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *